Page 76 - Demo

74PROCESE T%u00cb KRIJIMIT DHE T%u00cb REALIZIMIT N%u00cb FJAL%u00cbN ARTISTIKE. INTERPRETIMI I MONOLOGUT18Z%u00ebri kryen dy funksione: nga nj%u00ebra an%u00eb ai sh%u00ebrben si nj%u00eb %u201cvalvul shkarkimi%u201d i emocionit dhe nga ana tjet%u00ebr, ai %u00ebsht%u00eb pjes%u00eb e vet%u00eb emocionit. Z%u00ebri %u00ebsht%u00eb i ndrysh%u00ebm n%u00eb persona t%u00eb ndrysh%u00ebm. Kaq e v%u00ebrtet%u00eb %u00ebsht%u00eb kjo gj%u00eb, saq%u00eb, kur duam t%u00eb cil%u00ebsojm%u00eb dik%u00eb, shpesh p%u00ebrdorim shprehjen %u201c%u00cbsht%u00eb nj%u00eb z%u00eb m%u00eb vete%u201d.Monologu %u00ebsht%u00eb dhe duhet t%u00eb jet%u00eb nj%u00eb moment kulmor, ku konfliktet e brendshme dhe dilemat e personazhit kan%u00eb arritur n%u00eb nj%u00eb pik%u00eb shum%u00eb t%u00eb lart%u00eb vlimi. Ai %u00ebsht%u00eb nj%u00eb mjet p%u00ebr t%u00eb zb%u00ebrthyer personazhin nga ana psikologjike n%u00eb momente ky%u00e7e t%u00eb diagramit t%u00eb zhvillimit t%u00eb tij.INTONACIONI I Z%u00cbRIT Intonacioni %u00ebsht%u00eb variacioni i ting%u00ebllimit t%u00eb z%u00ebrit gjat%u00eb t%u00eb folurit, p%u00ebrmes t%u00eb cilit shfaqet mendimi me t%u00eb gjitha ngjyrimet dhe vlerat e mundshme emocionale q%u00eb lindin prej tij. Ai karakterizohet nga toni, melodika, pauzat apo ndalesat dhe nga theksat e ndrysh%u00ebm: theksi i fjal%u00ebs, theksi logjik dhe theksi emocional. Nd%u00ebrsa fjal%u00ebt q%u00eb themi mbartin informacionin q%u00eb duam t%u00eb transmetojm%u00eb, intonacioni i z%u00ebrit sh%u00ebrben p%u00ebr t%u00eb shprehur q%u00ebndrimin ideo-emocional ndaj k%u00ebtyre fjal%u00ebve. SHEMBULL DHE USHTRIM P%u00cbR INTONACIONIN Shkrimtari dhe dramaturgu anglez, Xhorxh Bernard Shou (George Bernard Shaw), ka th%u00ebn%u00eb %u201cArti i shkrimtarit, megjith%u00ebse shum%u00eb i p%u00ebrpunuar gramatikisht, %u00ebsht%u00eb i pafuqish%u00ebm kur b%u00ebhet fjal%u00eb p%u00ebr intonacionin; ka nj%u00ebqind m%u00ebnyra p%u00ebr t%u00eb th%u00ebn%u00eb %u201cpo%u201d dhe %u201cjo%u201d, nd%u00ebrkoh%u00eb q%u00eb ka vet%u00ebm nj%u00eb m%u00ebnyr%u00eb p%u00ebr t%u2019i shkruar%u201d. Duke u nisur nga kjo th%u00ebnie e Shout, provo t%u00eb nd%u00ebrtosh individualisht nj%u00eb marr%u00ebdh%u00ebnie t%u00eb thjesht%u00eb me nj%u00eb partner imagjinar, duke p%u00ebrdorur vet%u00ebm fjal%u00ebt %u201cjo%u201d, me intonacione t%u00eb ndryshme, sa m%u00eb t%u00eb larmishme q%u00eb t%u00eb jet%u00eb e mundur. Por q%u00eb ta realizosh ushtrimin ashtu si%u00e7 duhet, caktoji vetes rrethana, q%u00ebllime, veprime dhe marr%u00ebdh%u00ebnie t%u00eb qarta. P%u00ebr shembull, imagjino sikur n%u00ebna t%u00eb jep di%u00e7ka dhe ti e refuzon me nj%u00eb %u201cjo%u201d t%u00eb dob%u00ebt; ose imagjino sikur nj%u00eb f%u00ebmij%u00eb do q%u00eb t%u00eb fut%u00eb di%u00e7ka t%u00eb pist%u00eb n%u00eb goj%u00eb dhe ti e frenon me nj%u00eb %u201cjo%u201d t%u00eb fort%u00eb dhe t%u00eb prer%u00eb; ose dikush t%u00eb jep nj%u00eb lajm t%u00eb papritur, qoft%u00eb t%u00eb mir%u00eb, qoft%u00eb t%u00eb keq dhe ti e v%u00eb n%u00eb dyshim me nj%u00eb %u201cjo%u201d emocionante q%u00eb ndoshta p%u00ebrs%u00ebritet shum%u00eb her%u00eb etj. Pastaj vijo me rrethana m%u00eb t%u00eb nderlikuara dhe m%u00eb t%u00eb larmishme, derisa t%u00eb kuptosh mund%u00ebsit%u00eb e pafundme q%u00eb ofron fjala. Si%u00e7 thot%u00eb Shou, nj%u00eb fjali ka vet%u00ebm nj%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb shkruari, por mund t%u00eb p%u00ebrftosh nj%u00eb larmi m%u00ebnyrash p%u00ebr ta th%u00ebn%u00eb, me intonacione t%u00eb ndryshme, p%u00ebrshtatje e n%u00ebntekste. SHQIPTIMI DHE KARAKTERIZ%u00ebri %u00ebsht%u00eb i ndrysh%u00ebm n%u00eb persona t%u00eb ndrysh%u00ebm. Kaq e v%u00ebrtet%u00eb %u00ebsht%u00eb kjo gj%u00eb, saq%u00eb, kur duam t%u00eb cil%u00ebsojm%u00eb dik%u00eb, shpesh p%u00ebrdorim shprehjen %u201c%u00cbsht%u00eb nj%u00eb z%u00eb m%u00eb vete%u201d; mund t%u00eb dallojm%u00eb dik%u00eb pa e par%u00eb, vet%u00ebm duke i d%u00ebgjuar z%u00ebrin. Fjala personalitet vjen nga dy rr%u00ebnj%u00eb: nj%u00ebra %u00ebsht%u00eb fjala greke persona = mask%u00eb; tjetra, (m%u00eb e vjetra) %u00ebsht%u00eb per sona = n%u00ebp%u00ebrmjet tingullit. P%u00ebr k%u00ebt%u00eb arsye, z%u00ebri merr nj%u00eb rol t%u00eb jasht%u00ebzakonsh%u00ebm p%u00ebr t%u00eb shprehur karakterin e personazhit.